2018-01-16 08:53:28

Chuyện con đường, người điều hành và chiếc siêu xe

Năm 2017, mặc dù gặp nhiều khó khăn nhưng ngành dệt may Việt Nam vẫn khá thành công, với kim ngạch xuất khẩu đạt hơn 31 tỷ USD, tăng trưởng 10,23% so với năm 2016. Phóng viên Báo Quân đội nhân dân có cuộc trao đổi với ông Lê Tiến Trường, Tổng giám đốc Tập đoàn Dệt May Việt Nam (Vinatex), Phó chủ tịch Hiệp hội Dệt May Việt Nam về hướng đi của ngành dệt may nước ta trong thời gian tới.


Phóng viên (PV): Năm 2017, mặc dù còn nhiều khó khăn nhưng kim ngạch xuất khẩu dệt may vẫn đạt kết quả tốt, ông lý giải về điều này như thế nào? 

Ông Lê Tiến Trường: Bốn tháng đầu năm 2017, ngành dệt may Việt Nam rất khó khăn trong việc tìm kiếm các đơn hàng. Sau đó, tình hình tốt dần lên để rồi ngành đạt được kết quả tốt cho cả năm. Nguyên nhân khách quan là do kinh tế thế giới có dấu hiệu phục hồi. Cùng với đó, các nhà bán lẻ đã hết hàng tồn kho nên phải đặt hàng mới. Nguyên nhân chủ quan là do nhận thức đúng đắn, kịp thời của lãnh đạo ngành dệt may. Khi thấy Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) bị dừng lại, hy vọng tăng trưởng đột biến từ thị trường các nước tham gia TPP không còn, các doanh nghiệp (DN) đã chủ động thực hiện quyết liệt những giải pháp tăng tính cạnh tranh của sản phẩm, đẩy mạnh tự động hóa, nâng cao năng suất lao động, tìm kiếm thị trường xuất khẩu mới, từ đó hiệu quả sản xuất, kinh doanh tăng.

Cần phải phân tích thêm rằng, năm qua, dù nền kinh tế thế giới có khả quan hơn, nhưng tổng cầu dệt may thế giới lại giảm, đạt khoảng 674,3 tỷ USD, giảm 0,85% so với năm 2016. Nhập khẩu dệt may của các thị trường lớn cũng giảm, ví như Mỹ ước đạt 113,3 tỷ USD (giảm 0,2%), của EU ước đạt 245,4 tỷ USD (giảm 0,3%)... Do đó, cạnh tranh từ các quốc gia xuất khẩu dệt may lại càng quyết liệt hơn. Ngoài Trung Quốc giảm xuất khẩu do nguyên nhân có tính chiến lược quốc gia (ước đạt 250,1 tỷ USD, giảm 1,2% so với năm 2016) thì nhiều nước xuất khẩu dệt may lớn khác đều giảm một cách không mong muốn so với năm 2016, ví như: Bangladesh giảm 1,32%; Thổ Nhĩ Kỳ và Indonesia đều giảm 4%...

Nhờ việc giữ vững, đạt mức tăng trưởng tốt ở những thị trường xuất khẩu chính như Mỹ, EU, ASEAN, Nhật Bản, Hàn Quốc, ngành dệt may Việt Nam đã nỗ lực phát triển đa dạng hóa các thị trường và có sự bứt phá tại các thị trường Trung Quốc, Nga, Campuchia... Ngoài các mặt hàng dệt may truyền thống thì các mặt hàng có giá trị gia tăng cao như vải, xơ sợi, vải địa kỹ thuật, phụ liệu dệt may cũng có sự tăng trưởng rất tốt. Trong thành tích xuất khẩu chung của ngành dệt may thì kim ngạch xuất khẩu của Vinatex năm 2017 đạt 3,08 tỷ USD, vượt 2,7% so với kế hoạch tăng trưởng xuất khẩu do Thủ tướng Chính phủ giao, tăng trưởng hơn 10% so với năm 2016.

Ông Lê Tiến Trường.

PV: Trong xu thế hiện nay, Vinatex đã làm những gì để theo kịp cuộc cách mạng công nghệ mới trong sản xuất, thưa ông?

Ông Lê Tiến Trường: Nắm bắt được xu thế công nghệ của thế giới, năm 2017, Vinatex tập trung thực hiện 30 dự án đầu tư chiều sâu trên 3 lĩnh vực may, dệt, nhuộm, trong đó có nhiều dự án nâng cấp máy móc thiết bị. Chính vì đẩy mạnh tự động hóa, ứng dụng máy móc hiện đại mà năm qua năng suất lao động, hiệu quả công việc tăng rõ rệt, số giờ làm giảm đi, điện năng tiêu thụ giảm, chi phí lao động trên một đơn vị sản phẩm giảm. Hiện nay, mặc dù lượng hàng tăng nhanh hơn, nhưng không nhà máy nào của Vinatex còn tình trạng làm 10-11 giờ/ngày, mà chỉ còn 8-9 giờ/ngày. Cũng nhờ hiệu quả cao hơn nên lượng hàng nhiều hơn nhưng số nhân công không tăng.

Cần phải thấy rằng việc phải áp dụng công nghệ cao để theo kịp xu hướng công nghệ 4.0 là điều tất yếu. Nhu cầu may mặc của con người ngày càng cao, vậy tại sao tổng kim ngạch dệt may của thế giới ngày càng giảm? Đó là vì giá thành sản phẩm ngày càng giảm. Nếu ngành dệt may Việt Nam không có các giải pháp ứng dụng công nghệ, không có quy trình quản lý tiên tiến để ngày càng giảm giá thành, trong khi vẫn nâng chất lượng sản phẩm thì chúng ta sẽ thất bại.

Dây chuyền sản xuất tự động hóa của Công ty Dệt Việt Thắng. Ảnh: Ngọc Nga.

PV: Thưa ông, Việt Nam là một trong những nước xuất khẩu dệt may lớn trên thế giới. Thế nhưng vì sao chúng ta chưa có các thương hiệu thời trang nổi tiếng?

Ông Lê Tiến Trường: Người ta thường nói nhiều tới xây dựng thương hiệu của DN, nâng cao năng lực cạnh tranh của DN. Nhưng với những nhà kinh tế trên thế giới thì thương hiệu quốc gia và năng lực cạnh tranh quốc gia mới là điều quan trọng nhất. Tại sao Trung Quốc là nước xuất khẩu dệt may lớn nhất thế giới, nhiều DN mạnh, nhưng chưa có thương hiệu thời trang nào của Trung Quốc trở thành thương hiệu lớn quốc tế? Tại sao thời trang của Pháp, của Ý vẫn được định hình trong tâm trí mọi người là sự lịch lãm, văn hóa? Thời trang của Nhật Bản, Hàn Quốc được định hình là tinh tế, có cá tính? Một chiếc đồng hồ có xuất xứ Thụy Sỹ, dù chưa biết của hãng nào người ta đã muốn mua rồi. Từ đó cho thấy, bản sắc văn hóa và sự định hình cảm nhận là điều rất quan trọng trong xây dựng thương hiệu. Điều này thì nỗ lực của một DN, một ngành hàng là không đủ, mà phải trở thành chiến lược quốc gia, phối hợp hành động đa ngành vì mục tiêu chung. Hàn Quốc quảng bá văn hóa bằng cách xuất khẩu phim giá rẻ, thậm chí cho không sản phẩm điện ảnh ra các nước khác, từ đó văn hóa Hàn Quốc, lối sống Hàn Quốc, thời trang Hàn Quốc trở nên phổ biến, được ưa chuộng ở nhiều quốc gia. Đó là bài học chúng ta cần suy nghĩ.

Về năng lực cạnh tranh quốc gia, tôi muốn nhắc đến 3 hình ảnh là con đường, cái xe và người điều hành con đường. Con đường chính là thể chế, cái xe là DN, người điều hành con đường là nhà quản lý. Muốn tăng tốc độ của xe thì đầu tiên phải có đường đẹp, rộng rãi, phẳng mịn; thứ hai là có cách điều hành hợp lý; thứ ba mới tới yếu tố xe tốt. Chứ còn có mua siêu xe Lamborghini mà chạy đường làng, đường gập ghềnh, toàn ổ trâu, ổ gà, hay là cứ chạy khoảng 10-20km là bị chặn lại vì đủ lý do thì làm sao xe chạy nhanh được.

Do đó, nếu muốn thắng trong cạnh tranh toàn cầu thì nỗ lực của DN là không đủ, mà đó phải là nỗ lực quốc gia, có chiến lược quốc gia rõ ràng và có cách thức thực thi hiệu quả.

PV: Trân trọng cảm ơn ông!

Hồ Quang Phương (QĐND)